Thuế tối thiểu toàn cầu là thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung bảo đảm lợi nhuận của tập đoàn đa quốc gia lớn chịu thuế ít nhất 15% tại mỗi nước. Thuế tối thiểu toàn cầu tại Việt Nam áp dụng từ năm tài chính 2024 cho đơn vị hợp thành của tập đoàn có doanh thu hợp nhất từ 750 triệu euro trở lên trong ít nhất 02 của 04 năm liền trước (khoản 1 Điều 2, khoản 1 Điều 8 Nghị quyết 107/2023/QH15; khoản 1 Điều 3 Nghị định 236/2025/NĐ-CP). Nếu thuế suất thực tế của các công ty thuộc tập đoàn tại Việt Nam dưới 15%, Việt Nam thu phần chênh lệch qua thuế bổ sung tối thiểu nội địa đạt chuẩn (QDMTT), hạn khai và nộp chậm nhất 12 tháng sau khi kết thúc năm tài chính (khoản 4 Điều 4, khoản 1 Điều 6 Nghị quyết 107).
Hệ quả thực tế: công ty con hưởng thuế suất 10% hoặc đang được miễn, giảm thuế phải nộp lại phần lớn khoản ưu đãi đã kéo thuế suất thực tế xuống dưới 15%. Phần còn giữ được là khoảng cách giữa thuế suất 20% và 15%, cộng với phần thuế bổ sung không thu trên khoản giảm trừ theo tiền lương và tài sản hữu hình. Quỹ Hỗ trợ đầu tư, lấy tiền từ chính số thuế bổ sung, là cách Nhà nước bù lại bằng hỗ trợ chi phí (Điều 16 Luật Đầu tư 143/2025/QH15; Nghị định 182/2024/NĐ-CP).
Thuế tối thiểu toàn cầu là gì, tiếng Anh gọi là gì?#
Thuế tối thiểu toàn cầu tiếng Anh là global minimum tax (GMT), theo bộ quy tắc chống xói mòn cơ sở thuế toàn cầu (GloBE), còn gọi là Trụ cột 2 (Pillar Two) của Khung hợp tác toàn diện OECD/G20. Nghị quyết 107 gọi bộ quy tắc này là "Quy định về thuế tối thiểu toàn cầu" (khoản 1 Điều 3). Nói gọn, thuế tối thiểu toàn cầu là gì: không phải sắc thuế mới cho mọi doanh nghiệp, mà là phần thuế TNDN cộng thêm khi thuế thực nộp của một tập đoàn lớn tại một nước thấp hơn 15%. Nếu nước nguồn không thu, phần chênh lệch có thể bị nước của công ty mẹ thu qua IIR, hoặc nước khác thu qua UTPR, nếu các nước đó áp dụng. Việt Nam chọn tự thu trước, vào ngân sách trung ương (khoản 4 Điều 6 Nghị quyết 107).
Nghị quyết 107 đưa vào hai trong ba cơ chế của OECD: QDMTT (Điều 4) và IIR (Điều 5); không có UTPR. Với doanh nghiệp FDI, QDMTT là cơ chế chính. IIR liên quan đến công ty mẹ tối cao đặt tại Việt Nam, và cả công ty FDI tại Việt Nam có công ty con ở nước ngoài (công ty mẹ trung gian) nếu thuế bổ sung của công ty con đó chưa được nộp ở nước có IIR đạt chuẩn được ưu tiên, ví dụ khi nước của công ty mẹ tối cao không áp dụng IIR (khoản 1 Điều 5 Nghị quyết 107; điểm c khoản 2 Điều 6 Nghị định 236).
Thuế tối thiểu toàn cầu áp dụng khi nào tại Việt Nam?#
Nghị quyết 107 áp dụng từ năm tài chính 2024 (khoản 1 Điều 8). Nghị định 236 có hiệu lực từ 15/10/2025 nhưng cũng áp dụng từ năm tài chính 2024, tức năm bắt đầu từ 01/01/2024 trở đi; năm của công ty mẹ tối cao bắt đầu trong tháng 12/2023 cũng tính là năm 2024 (khoản 1 Điều 23 Nghị định 236). Năm tài chính dùng để tính là năm của công ty mẹ tối cao, không phải năm của công ty con tại Việt Nam (khoản 4 Điều 4 Nghị định 236). Vì vậy, câu hỏi thuế tối thiểu toàn cầu áp dụng khi nào có đáp án: từ năm 2024; với tập đoàn có năm tài chính dương lịch, tờ khai và tiền thuế năm 2024 đến hạn 31/12/2025, năm 2025 đến hạn 31/12/2026.
Giai đoạn chuyển tiếp gồm các năm tài chính bắt đầu đến hết 31/12/2026, trừ năm kết thúc sau 30/06/2028 (khoản 6 Điều 6 Nghị quyết 107; khoản 1 Điều 11 Nghị định 236). Trong giai đoạn này có giảm trừ dựa trên báo cáo lợi nhuận liên quốc gia (CbCR) và miễn phạt một số vi phạm thủ tục, trình bày ở các phần dưới.
Tập đoàn nào thuộc diện thuế tối thiểu toàn cầu?#
Ngưỡng tính ở cấp tập đoàn. Một công ty con doanh thu 50 tỷ đồng vẫn chịu thuế tối thiểu toàn cầu nếu báo cáo hợp nhất của công ty mẹ tối cao có doanh thu từ 750 triệu euro trong ít nhất 02 của 04 năm tài chính liền trước (khoản 1 Điều 2 Nghị quyết 107; khoản 1 Điều 3 Nghị định 236). Tập đoàn hoạt động chưa đủ 04 năm thuộc diện nếu có 02 năm đạt ngưỡng; năm tài chính khác 12 tháng, sáp nhập, chia tách có cách tính riêng (khoản 1, khoản 2 Điều 3 Nghị định 236). Tỷ giá là bình quân tháng 12 năm liền trước, theo Ngân hàng Trung ương châu Âu nếu báo cáo hợp nhất lập bằng ngoại tệ (Điều 21). Ngưỡng này trùng ngưỡng báo cáo lợi nhuận liên quốc gia trong pháp luật về giao dịch liên kết, nhưng CbCR chỉ xét năm liền trước.
Chỉ tập đoàn đa quốc gia. Tập đoàn phải có ít nhất một đơn vị hợp thành hoặc cơ sở thường trú ở nước khác nước của công ty mẹ tối cao (khoản 3 Điều 3 Nghị quyết 107). Tập đoàn Việt Nam lớn chỉ hoạt động trong nước không thuộc diện.
Loại trừ. Không phải người nộp thuế: tổ chức của chính phủ, tổ chức quốc tế, tổ chức phi lợi nhuận, quỹ hưu trí, và quỹ đầu tư, tổ chức đầu tư bất động sản là công ty mẹ tối cao (điểm a đến điểm e khoản 1 Điều 2 Nghị quyết 107). Đơn vị do các tổ chức này sở hữu được loại trừ theo phép thử 95% (nắm giữ tài sản, hoạt động phụ trợ) hoặc 85% (thu nhập chủ yếu là cổ tức được loại trừ); doanh thu của đơn vị được loại trừ vẫn tính vào ngưỡng (khoản 3 Điều 3 Nghị định 236).
Giai đoạn đầu hoạt động quốc tế. QDMTT bằng 0 khi tập đoàn có đơn vị hợp thành tại không quá 06 nước và tài sản hữu hình ở các nước ngoài nước tham chiếu không quá 50 triệu euro, trong 05 năm kể từ năm đầu thuộc diện (tính từ đầu năm tài chính 2024 với tập đoàn thuộc diện từ 2024) (Điều 9 Nghị định 236).
QDMTT và IIR: Việt Nam thu theo hai đường#
| QDMTT | IIR | |
|---|---|---|
| Ai nộp | Đơn vị hợp thành có hoạt động và cư trú tại Việt Nam (Điều 4 Nghị quyết 107; khoản 1 Điều 4 Nghị định 236) | Công ty mẹ tối cao, công ty mẹ trung gian, công ty mẹ bị sở hữu một phần đặt tại Việt Nam (Điều 5 Nghị quyết 107; Điều 6 Nghị định 236) |
| Thu phần thiếu của | Các đơn vị tại Việt Nam | Công ty con chịu thuế suất thấp ở nước ngoài |
| Hạn khai và nộp | 12 tháng sau khi kết thúc năm tài chính (khoản 1 Điều 6) | 18 tháng cho năm đầu thuộc diện, 15 tháng các năm sau (khoản 2 Điều 6) |
| Bằng 0 khi | Doanh thu bình quân dưới 10 triệu euro và thu nhập bình quân dưới 01 triệu euro hoặc lỗ, nếu đơn vị chọn (khoản 9 Điều 4) | Cùng ngưỡng tại nước có đơn vị chịu thuế thấp (khoản 12 Điều 5) |
Theo quy tắc GloBE, IIR ở nước của công ty mẹ được trừ số QDMTT đạt chuẩn đã nộp tại Việt Nam; Việt Nam áp dụng cách tương tự cho IIR của mình (khoản 2 Điều 5 Nghị quyết 107). Công ty mẹ Việt Nam đã nộp IIR được bù trừ khi tính thuế TNDN trên thu nhập từ đầu tư ra nước ngoài (khoản 8 Điều 6); xem thêm bài đầu tư ra nước ngoài.
Theo VietnamFinance (05/08/2026) dẫn báo cáo của Bộ Tài chính, đến 10/7/2026 có 1.654 tập đoàn kê khai QDMTT và 23 tập đoàn kê khai IIR, số thuế bổ sung đã nộp gần 16.000 tỷ đồng. Chúng tôi chưa tìm được bản báo cáo gốc.
Cách tính thuế tối thiểu toàn cầu cho công ty con tại Việt Nam#
QDMTT = (15% − thuế suất thực tế tại Việt Nam) × lợi nhuận tính thuế bổ sung + số thuế bổ sung điều chỉnh cho năm hiện hành (nếu có) (khoản 2 đến khoản 8 Điều 4 Nghị quyết 107; khoản 1 Điều 5 Nghị định 236).
- Thu nhập ròng. Lãi, lỗ ròng trên báo cáo tài chính của từng đơn vị, lập theo chuẩn mực kế toán của báo cáo hợp nhất của công ty mẹ tối cao, trước bút toán loại trừ nội bộ, điều chỉnh theo điểm 1 đến điểm 5 Mục II Phụ lục II (điểm c.1 khoản 1 Điều 5 Nghị định 236). Số liệu theo VAS thường phải chuyển đổi. Cộng chung mọi đơn vị tại Việt Nam (khoản 7 Điều 4 Nghị quyết 107).
- Thuế thuộc phạm vi áp dụng đã điều chỉnh. Thuế TNDN ghi nhận trong sổ kế toán và thuế có bản chất tương tự, điều chỉnh theo điểm 7 đến điểm 11 Mục II Phụ lục II, gồm thuế hoãn lại (điểm b.1, b.2 khoản 1 Điều 5). Theo định nghĩa này, thuế nhập khẩu và tiền thuê đất không được tính.
- Thuế suất thực tế = thuế thuộc phạm vi áp dụng / thu nhập ròng. Tỷ lệ thuế bổ sung làm tròn đến chữ số thập phân thứ tư; thuế suất thực tế âm thì lấy 15% (điểm a khoản 1 Điều 5).
- Khoản giảm trừ theo thực chất (SBIE) trên tiền lương và tài sản hữu hình hợp lệ (khoản 8 Điều 4 Nghị quyết 107; điểm 6 Mục II Phụ lục II Nghị định 236).
- Lợi nhuận tính thuế bổ sung = thu nhập ròng − SBIE, nhân với tỷ lệ thuế bổ sung.
Tỷ lệ SBIE theo năm tài chính bắt đầu (Phụ lục Nghị quyết 107; từ năm 2033 là 5%):
| Năm | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2031 | 2032 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Tiền lương | 9,8% | 9,6% | 9,4% | 9,2% | 9% | 8,2% | 7,4% | 6,6% | 5,8% |
| Tài sản hữu hình | 7,8% | 7,6% | 7,4% | 7,2% | 7% | 6,6% | 6,2% | 5,8% | 5,4% |
Tiền lương hợp lệ gồm lương, phụ cấp, thưởng, bảo hiểm xã hội phần người sử dụng lao động, chi phí trả bằng cổ phiếu, tính cả cá nhân theo hợp đồng độc lập hoặc thuê qua công ty cung ứng lao động nếu chịu sự điều hành của tập đoàn; không tính nhân viên nhà thầu dịch vụ (điểm 6.2). Tài sản hữu hình hợp lệ tính theo giá trị còn lại bình quân đầu năm và cuối năm, gồm nhà xưởng, máy móc, xây dựng dở dang, quyền sử dụng tài sản của bên đi thuê; không tính tài sản giữ để bán, cho thuê, đầu tư (điểm 6.3). Theo cách đọc của chúng tôi, đất khu công nghiệp thuê trả tiền một lần và ghi nhận là tài sản quyền sử dụng được tính (điểm 6.3.1.3); đất Nhà nước cho thuê để làm dự án có đầu tư đáng kể vào tài sản hữu hình cũng có căn cứ ở điểm 6.3.1.4, kể cả khi ghi nhận là tài sản vô hình.
Ví dụ tính thuế bổ sung cho công ty hưởng thuế suất 10%#
Công ty A là công ty con duy nhất tại Việt Nam của một tập đoàn Nhật Bản có doanh thu hợp nhất 3 tỷ euro. Dự án của A hưởng thuế suất 10% trong 15 năm, miễn thuế 04 năm và giảm 50% trong 09 năm tiếp theo (khoản 1 Điều 13, khoản 1 Điều 14 Luật Thuế TNDN 67/2025/QH15). Năm tài chính 2025 (dương lịch) là năm đầu giảm 50%: thuế suất thực tế 5%.
Số liệu giả định (tỷ đồng), không có chênh lệch tạm thời: thu nhập ròng 1.000; thuế TNDN 50; tiền lương hợp lệ 400; giá trị còn lại bình quân tài sản hữu hình hợp lệ, gồm quyền thuê đất, 2.000.
Bước 0: giảm trừ chuyển tiếp dựa trên CbCR. Năm 2025 cần thuế suất thực tế đơn giản hóa từ 16% (điểm a.2 khoản 2 Điều 11 Nghị định 236); A chỉ có 5%. A cũng không đạt các phép thử còn lại: doanh thu dưới 10 triệu euro, lợi nhuận không vượt SBIE, hoặc lỗ (điểm a.1, a.3, a.4). Phải tính đầy đủ.
Bước 1 đến 5:
- Thuế suất thực tế = 50 / 1.000 = 5%; tỷ lệ thuế bổ sung 10%.
- SBIE năm 2025 = 400 × 9,6% + 2.000 × 7,6% = 38,4 + 152 = 190,4.
- Lợi nhuận tính thuế bổ sung = 1.000 − 190,4 = 809,6.
- QDMTT = 10% × 809,6 = 80,96 tỷ đồng: số thuế tối thiểu toàn cầu A nộp tại Việt Nam cho năm 2025, chậm nhất ngày 31/12/2026.
Tổng thuế năm 2025 là 130,96 tỷ đồng (13,1%). Năm 2026, SBIE còn 185,6 và QDMTT là 81,44.
Ưu đãi thuế còn giữ được bao nhiêu#
Cùng số liệu, tỷ lệ SBIE năm 2025:
| Giai đoạn | Thuế TNDN | Thuế suất thực tế | QDMTT | Tổng thuế | Ưu đãi còn giữ so với 20% |
|---|---|---|---|---|---|
| Miễn thuế | 0 | 0% | 15% × 809,6 = 121,44 | 121,44 | 78,56 / 200 (39%) |
| Giảm 50% | 50 | 5% | 10% × 809,6 = 80,96 | 130,96 | 69,04 / 150 (46%) |
| Thuế suất 10% | 100 | 10% | 5% × 809,6 = 40,48 | 140,48 | 59,52 / 100 (60%) |
| Thuế suất 20% | 200 | 20% | 0 | 200 | không có ưu đãi |
Ở cả ba giai đoạn ưu đãi, tổng thuế bằng 15% thu nhập trừ tỷ lệ thuế bổ sung nhân SBIE. Phần giữ lại gồm khoảng cách 20% xuống 15% (50 tỷ đồng) và phần thuế bổ sung không thu trên SBIE (28,56; 19,04; 9,52). Dưới 15%, mỗi đồng thuế TNDN được giảm thêm làm QDMTT tăng theo tỷ lệ lợi nhuận vượt SBIE trên thu nhập (ở đây khoảng 0,81 đồng). Từ đó:
- Thời gian miễn thuế có giá trị thấp nhất với công ty biên lợi nhuận cao, vì thuế suất thực tế 0% kéo theo tỷ lệ thuế bổ sung 15%.
- Ưu đãi không phải thuế thu nhập giữ gần nguyên giá trị. Miễn thuế nhập khẩu, miễn giảm tiền thuê đất (khoản 2 Điều 14 Luật Đầu tư) không làm giảm thuế thuộc phạm vi áp dụng; chúng chỉ làm tăng lợi nhuận và chịu thuế bổ sung trên phần tăng đó.
- Ưu đãi TNDN vẫn xác định theo Luật Thuế TNDN, vì Nghị định 236 không dùng để tính thuế TNDN (khoản 2 Điều 23). Bỏ ưu đãi không có lợi: 20% cao hơn tổng thuế ở mọi dòng trên.
Các bước tính thuế TNDN thông thường có trong bài cách tính thuế thu nhập doanh nghiệp; toàn cảnh ưu đãi trong bài ưu đãi đầu tư.
Công ty con tại Việt Nam phải nộp gì và khi nào?#
Thủ tục thuế tối thiểu toàn cầu do một đơn vị hợp thành chịu trách nhiệm kê khai thực hiện. Có một đơn vị tại Việt Nam thì đơn vị đó làm; có nhiều đơn vị thì tập đoàn chỉ định trong 30 ngày từ khi kết thúc năm tài chính, nếu không thì cơ quan thuế chỉ định đơn vị có tổng tài sản lớn nhất (khoản 3 Điều 6 Nghị quyết 107; điểm d.1 khoản 4 Điều 15 Nghị định 236). Tập đoàn tự phân bổ QDMTT giữa các đơn vị và ghi trên tờ khai (khoản 2 Điều 4). Đăng ký, khai và nộp thuế qua cổng giao dịch điện tử (khoản 9 Điều 16); thông báo đơn vị kê khai nộp trực tiếp, qua bưu chính hoặc điện tử (khoản 4 Điều 14).
| Việc | Mẫu | Thời hạn | Năm tài chính dương lịch 2025 |
|---|---|---|---|
| Thông báo đơn vị kê khai và danh sách đơn vị hợp thành | 01/TB-ĐVHT | 30 ngày từ khi kết thúc năm tài chính (khoản 1 Điều 14 Nghị định 236) | 30/01/2026 |
| Đăng ký thuế, nhận mã số thuế riêng 10 số | 01-ĐKTĐ-ĐVHT | 90 ngày từ khi kết thúc năm tài chính (khoản 2, khoản 6 Điều 15) | 31/03/2026 nếu tập đoàn lần đầu thuộc diện năm 2025; tập đoàn thuộc diện từ 2024 đã phải đăng ký chậm nhất 31/12/2025 (đoạn 2 khoản 6 Điều 15) |
| Hồ sơ khai QDMTT và nộp thuế | 01/TKTT-QDMTT, 01/TNDN-QDMTT, 01/TM, số liệu tài chính từng đơn vị | 12 tháng (khoản 1 Điều 6 Nghị quyết 107; khoản 5 Điều 16 Nghị định 236) | 31/12/2026 |
| Bản tờ khai thông tin của tập đoàn (GIR), hoặc thông báo đã nộp ở nước có thỏa thuận trao đổi | Bản GIR hoặc 03/TB-ĐVHT | 18 tháng cho năm đầu tập đoàn thuộc diện, 15 tháng các năm sau (khoản 5 Điều 16) | 31/03/2027 nếu thuộc diện từ 2024 |
| Thay đổi thông tin đăng ký thuế | 01-ĐKTĐ-ĐVHT | 10 ngày làm việc (khoản 8 Điều 15) |
Với tập đoàn có năm 2024 kết thúc đến 30/06/2025, hạn đăng ký là 90 ngày từ 15/10/2025 nhưng không muộn hơn hạn khai, nộp thuế; với năm dương lịch là 31/12/2025. Đơn vị chưa đăng ký nên làm ngay: trong giai đoạn chuyển tiếp không bị phạt nếu đăng ký trễ đến 90 ngày (điểm b khoản 4 Điều 11).
Mã số thuế cho thuế bổ sung là mã riêng; đơn vị kê khai mới dùng tiếp mã đó và kế thừa nghĩa vụ (khoản 2, khoản 3, điểm b khoản 4 Điều 15). Không phải nộp bản GIR nếu công ty mẹ tối cao hoặc đơn vị được chỉ định nộp GIR cư trú tại nước có thỏa thuận trao đổi thông tin thuế tối thiểu toàn cầu có hiệu lực với Việt Nam; khi đó chỉ gửi mẫu 03/TB-ĐVHT (khoản 2 Điều 16). Tờ khai thuế và tiền thuế bằng đồng Việt Nam, trừ khi chọn đồng tiền của báo cáo hợp nhất (Điều 17). Theo cách đọc của chúng tôi, thông báo, đăng ký và khai vẫn phải làm khi QDMTT bằng 0, vì khoản 1 Điều 4 Nghị quyết 107 buộc mọi đơn vị hợp thành tại Việt Nam "phải áp dụng" QDMTT, và việc chọn mức bằng 0 hoặc giảm trừ thể hiện trên tờ khai.
Xử phạt. Áp dụng pháp luật xử phạt vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn (Điều 20 Nghị định 236). Trong giai đoạn chuyển tiếp, không phạt các hành vi tại khoản 4 Điều 11: thông báo trễ hoặc không gửi; đăng ký thuế trễ đến 90 ngày; nộp hồ sơ khai trễ đến 90 ngày; khai sai nhưng tự nộp đủ thuế thiếu và tiền chậm nộp trước khi có quyết định xử phạt. Vẫn phải làm thủ tục (khoản 5 Điều 11), và tiền chậm nộp vẫn tính (Điều 19).
Quỹ Hỗ trợ đầu tư: thuế tối thiểu toàn cầu quay lại doanh nghiệp theo đường nào?#
Căn cứ. Điều 16 Luật Đầu tư 143/2025 giao Chính phủ thành lập Quỹ Hỗ trợ đầu tư để thu hút nhà đầu tư chiến lược, tập đoàn đa quốc gia và hỗ trợ doanh nghiệp trong nước; nghị định chi tiết phải báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến trước khi ban hành. Luật 24/2026/QH16 (Công báo số 519 ngày 22/09/2026) chỉ bổ sung ngành cấm kinh doanh khí N2O và thay Phụ lục IV, không sửa Điều 16.
Văn bản chi tiết vẫn là Nghị định 182/2024/NĐ-CP, áp dụng từ năm tài chính 2024 (khoản 1 Điều 45). Nghị định này căn cứ Luật Đầu tư 2020, đã hết hiệu lực từ 01/03/2026 (khoản 4 Điều 51 Luật Đầu tư 143), nhưng Nghị định 96/2026/NĐ-CP không bãi bỏ nó (khoản 3 Điều 111), và Quyết định 1392/QĐ-TTg kiện toàn Hội đồng quản lý Quỹ (đưa tin 28/07/2026) vẫn dẫn Nghị định 182. Bộ Tài chính đã lấy ý kiến dự thảo nghị định thay thế (báo chí đưa tin tháng 4 và tháng 7/2026), theo đó Quỹ do Bộ Tài chính quản lý; đến ngày 20/10/2026 chúng tôi chưa thấy nghị định thay thế đăng Công báo.
Nguồn tiền gắn với thuế tối thiểu toàn cầu: ngân sách trung ương cấp cho Quỹ tương ứng toàn bộ số thu thuế TNDN bổ sung theo quy định chống xói mòn cơ sở thuế toàn cầu (điểm a khoản 1 Điều 35 Nghị định 182).
Ai được hỗ trợ. Doanh nghiệp công nghệ cao, doanh nghiệp có dự án sản xuất sản phẩm công nghệ cao, dự án ứng dụng công nghệ cao, và dự án trung tâm R&D (khoản 2 Điều 16 Nghị định 182). Ba nhóm đầu phải đạt một trong các điều kiện quy mô tại khoản 1 Điều 18:
- Vốn dự án từ 12.000 tỷ đồng hoặc doanh thu dự án từ 20.000 tỷ đồng/năm, kèm cam kết giải ngân 12.000 tỷ trong 05 năm hoặc 10.000 tỷ trong 03 năm;
- Chip, mạch tích hợp bán dẫn, trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo: 6.000 tỷ vốn hoặc 10.000 tỷ doanh thu/năm, giải ngân 6.000 tỷ trong 05 năm hoặc 4.000 tỷ trong 03 năm (khoản 2 Điều 18);
- Công nghệ, sản phẩm thuộc danh mục công nghệ cao đột phá được ưu tiên do Thủ tướng ban hành: không xét quy mô;
- Thiết kế vi mạch: không xét quy mô, cam kết dùng tối thiểu 300 kỹ sư, cán bộ quản lý người Việt Nam sau 05 năm và mỗi năm hỗ trợ đào tạo 30 kỹ sư.
Trung tâm R&D theo điều kiện riêng: vốn từ 3.000 tỷ đồng, giải ngân 1.000 tỷ trong 03 năm (khoản 6 Điều 18). Doanh nghiệp không được nợ thuế quá hạn (khoản 4 Điều 18). Dự án cấp phép trước hay sau Nghị định 182 đều được xét (khoản 8 Điều 3).
| Hạng mục | Mức hỗ trợ tối đa | Căn cứ |
|---|---|---|
| Đào tạo nhân lực Việt Nam | 50% chi phí thực chi | Điều 19 |
| Nghiên cứu và phát triển | Lũy tiến theo bậc chi (đến 120 tỷ, 120 đến 240 tỷ, trên 240 tỷ): 20/25/30% cho doanh nghiệp công nghệ cao và dự án ứng dụng công nghệ cao; 10/15/20% cho trung tâm R&D; 1/5/10% cho dự án sản xuất sản phẩm công nghệ cao | Điều 20 |
| Tài sản cố định tăng thêm | 8/9/10% (hoặc 1/2/3%) nguyên giá, trần 0,5% tổng vốn đầu tư mỗi năm, tài sản dùng ít nhất 03 năm | Điều 21 |
| Sản xuất sản phẩm công nghệ cao | 1% giá trị sản xuất gia tăng, tối đa 3% với quy mô rất lớn hoặc ngành chip, bán dẫn, trung tâm dữ liệu AI; 0,5% hoặc 1% cho dự án sản xuất sản phẩm công nghệ cao | Điều 22 |
| Hạ tầng xã hội cho người lao động | 25% chi phí thực chi | Điều 23 |
| Đầu tư ban đầu trung tâm R&D bán dẫn, AI | 50% | Điều 24 đến Điều 26 |
Hỗ trợ trả bằng đồng Việt Nam sau khi kết thúc năm tài chính, theo chi phí thực tế, tối đa 05 năm cho mỗi doanh nghiệp, dự án; mỗi hạng mục chỉ nhận từ một quỹ hoặc hình thức hỗ trợ của Chính phủ; không tính vào thu nhập chịu thuế TNDN (khoản 2, 5, 6, 9, 10 Điều 3); tổng mức không vượt nguồn của Quỹ (Điều 27). Doanh nghiệp đang hoạt động nộp 08 bộ hồ sơ, gồm báo cáo chi phí được kiểm toán độc lập, cho Ban quản lý khu hoặc cơ quan cấp tỉnh trước ngày 10 tháng 7 năm sau (khoản 5 Điều 28; khoản 2 Điều 29; khoản 1 Điều 30), và báo cáo thực hiện cam kết trước ngày 31/01 năm sau (khoản 3 Điều 44). Hồ sơ phải có văn bản cam kết từ bỏ quyền khiếu kiện quốc tế (nếu có) liên quan đến hoạt động hỗ trợ chi phí (khoản 9 Điều 28), điểm nhà đầu tư nước ngoài nên cân nhắc cùng hiệp định bảo hộ đầu tư.
Không đáp ứng điều kiện, cam kết, không giữ tài sản cố định đủ 03 năm, hoặc nhận trùng hỗ trợ thì hoàn trả toàn bộ cộng lãi và phạt 10%; kê khai sai để hưởng cao hơn thì hoàn phần chênh lệch cộng lãi 0,03%/ngày và phạt 10%; thời hiệu 05 năm (Điều 4).
Hỗ trợ từ Quỹ có bị thu lại như ưu đãi thuế?#
Phần lớn là không: thuế tối thiểu toàn cầu thu lại phần thuế được giảm, còn hỗ trợ bằng tiền chỉ làm tăng thu nhập. Theo cách đọc của chúng tôi, khoản hỗ trợ theo chi phí được ghi nhận vào thu nhập trên báo cáo tài chính như trợ cấp của Nhà nước, nên làm tăng mẫu số của thuế suất thực tế chứ không làm giảm thuế thuộc phạm vi áp dụng. Nghị định 236 phân biệt tương tự với khoản giảm trừ thuế: ở phần IIR, khoản giảm trừ thuế được hoàn trả đạt chuẩn (trả bằng tiền trong 04 năm) được coi là thu nhập (điểm 1.3 Mục III Phụ lục II); ở phần QDMTT, Mục II chỉ quy định khoản giảm trừ hoàn trả không đạt chuẩn không là thu nhập và làm giảm thuế thuộc phạm vi áp dụng (điểm 4.9, điểm 8.3.2).
So sánh với Công ty A ở năm thuế suất 10% (thu nhập 1.000, thuế 100, SBIE 190,4, QDMTT 40,48):
| Thêm 100 tỷ đồng dưới dạng | Thuế TNDN | Thu nhập ròng | Tỷ lệ thuế bổ sung | QDMTT | Giá trị giữ lại |
|---|---|---|---|---|---|
| Giảm thêm thuế TNDN | 0 | 1.000 | 15% | 121,44 | 100 − 80,96 = 19,04 |
| Hỗ trợ từ Quỹ (không chịu thuế TNDN) | 100 | 1.100 | 5,91% | 53,76 | 100 − 13,28 = 86,72 |
Với hỗ trợ, thuế suất thực tế 100 / 1.100 = 9,0909%, tỷ lệ thuế bổ sung làm tròn 5,91%, lợi nhuận tính thuế bổ sung 909,6. Doanh nghiệp giữ khoảng 87% khoản hỗ trợ, so với 19% nếu cùng số tiền đến dưới dạng giảm thuế.
Giới hạn: điều kiện vào Quỹ rất cao; hỗ trợ được duyệt sau ngày 10/7 năm sau nên thường ghi nhận vào năm tài chính sau năm phát sinh chi phí; hỗ trợ tài sản cố định nếu hạch toán giảm nguyên giá sẽ làm giảm tài sản hữu hình tính SBIE; và khoản hỗ trợ bị coi là gắn với số thuế đã nộp thì có thể bị xử lý như giảm thuế. Cách hạch toán cần kiểm toán viên của tập đoàn xác nhận.
Sửa Nghị định 236 theo hướng dẫn "side-by-side": đến đâu rồi?#
Tháng 01/2026, Khung hợp tác toàn diện OECD/G20 công bố gói hướng dẫn "side-by-side". Theo cách chúng tôi hiểu tài liệu OECD, cơ chế side-by-side miễn IIR và UTPR cho tập đoàn có công ty mẹ tối cao ở nước có hệ thống thuế tối thiểu được công nhận tương đương, nhưng không bỏ QDMTT của nước nguồn. Gói này còn có giảm trừ cho ưu đãi thuế gắn với chi phí hoặc sản lượng thực tế (substance-based tax incentive). Ưu đãi TNDN của Việt Nam chủ yếu là thuế suất thấp và miễn, giảm tính trên lợi nhuận, theo cách đọc của chúng tôi không thuộc loại này; việc áp dụng cho QDMTT của Việt Nam chưa được quy định.
Khoản 3 Điều 8 Nghị quyết 107 giao Chính phủ quy định khi OECD có hướng dẫn mới. Theo VietnamFinance (05/08/2026), Bộ Tư pháp đã công bố hồ sơ thẩm định dự thảo nghị định sửa Nghị định 236: kéo dài giảm trừ dựa trên CbCR cho năm tài chính bắt đầu trước 31/12/2027, không gồm năm kết thúc sau 30/06/2029; áp dụng side-by-side cho IIR; QDMTT của Việt Nam không đổi. Với công ty con của tập đoàn Hoa Kỳ, thuế tối thiểu toàn cầu tại Việt Nam vẫn thu qua QDMTT. Đến ngày 20/10/2026 chúng tôi chưa thấy nghị định sửa đổi đăng Công báo; năm tài chính 2025 khai theo Nghị định 236 hiện hành.
Trước hạn khai thuế tối thiểu toàn cầu ngày 31/12/2026#
Xác nhận với công ty mẹ năm đầu tập đoàn thuộc diện, đơn vị kê khai và mã số thuế riêng; lấy số liệu theo chuẩn mực kế toán của báo cáo hợp nhất; thử các phép giảm trừ chuyển tiếp trước khi tính đầy đủ; lập danh sách tiền lương và tài sản hữu hình hợp lệ, gồm quyền thuê đất. Với dự án mới hoặc mở rộng, nên tính giá trị ưu đãi sau thuế tối thiểu toàn cầu trước khi đàm phán, và xem dự án có đạt điều kiện của Quỹ Hỗ trợ đầu tư không.
LexData hỗ trợ phần pháp lý: căn cứ ưu đãi trong hồ sơ thành lập công ty có vốn đầu tư nước ngoài hoặc điều chỉnh Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, dự án trong khu theo thủ tục đầu tư đặc biệt, điều kiện và hồ sơ đề nghị hỗ trợ từ Quỹ. Tính toán và khai thuế bổ sung do doanh nghiệp làm cùng kế toán, kiểm toán viên của tập đoàn. Các nghĩa vụ khác của doanh nghiệp FDI có trong cẩm nang doanh nghiệp FDI là gì.
