Doanh nghiệp FDI là gì? Cách xác định theo Luật Đầu tư 2025

Doanh nghiệp FDI là gì theo pháp luật Việt Nam?

Doanh nghiệp FDI là cách gọi thông dụng của "tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài". FDI là viết tắt của foreign direct investment (đầu tư trực tiếp nước ngoài) và không phải thuật ngữ trong luật. Luật Đầu tư số 143/2025/QH15 dùng bốn khái niệm liền nhau tại Điều 3:

• Nhà đầu tư nước ngoài là cá nhân có quốc tịch nước ngoài, tổ chức thành lập theo pháp luật nước ngoài thực hiện hoạt động đầu tư kinh doanh tại Việt Nam (khoản 19).
• Nhà đầu tư trong nước là cá nhân có quốc tịch Việt Nam, tổ chức kinh tế không có nhà đầu tư nước ngoài là thành viên hoặc cổ đông (khoản 20).
• Tổ chức kinh tế là tổ chức thành lập và hoạt động theo pháp luật Việt Nam, gồm doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã và tổ chức khác thực hiện hoạt động đầu tư kinh doanh (khoản 21).
• Tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài là tổ chức kinh tế có nhà đầu tư nước ngoài là thành viên hoặc cổ đông (khoản 22).

Như vậy doanh nghiệp FDI về hình thức vẫn là công ty TNHH, công ty cổ phần hoặc loại hình khác theo Luật Doanh nghiệp; điều làm nó "FDI" là cơ cấu thành viên, cổ đông. Luật Đầu tư 2025 có hiệu lực từ 01/03/2026 và thay thế Luật Đầu tư 2020 (khoản 4 Điều 51).

Doanh nghiệp FDI là gì khi chỉ có một cổ đông nước ngoài?

Định nghĩa ở khoản 22 Điều 3 không nhắc đến tỷ lệ. Hệ quả thực tế:

• Một công ty Việt Nam có một cổ đông nước ngoài, dù nắm tỷ lệ rất nhỏ, vẫn nằm trong định nghĩa doanh nghiệp FDI. Ngược lại, công ty không có thành viên hay cổ đông nước ngoài là nhà đầu tư trong nước theo khoản 20.
• Quốc tịch của giám đốc, tổng giám đốc hay người đại diện theo pháp luật không phải tiêu chí. Tiêu chí là ai đứng tên phần vốn góp hoặc cổ phần.
• Nhà đầu tư nước ngoài có thể là cá nhân hoặc pháp nhân. Công ty Việt Nam do một pháp nhân nước ngoài góp vốn là doanh nghiệp FDI. Công ty con do một doanh nghiệp thuộc nhóm trên 50% vốn nước ngoài nắm trên 50% vốn điều lệ cũng làm thủ tục như nhà đầu tư nước ngoài khi đầu tư (điểm b khoản 1 Điều 20, xem bảng dưới). Nhưng nếu công ty con đó không có nhà đầu tư nước ngoài trực tiếp là thành viên hoặc cổ đông, nó không phải tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài theo khoản 22 Điều 3.

Cách kiểm tra nhanh là đọc danh sách thành viên hoặc cổ đông của doanh nghiệp. Nếu có tổ chức thành lập theo pháp luật nước ngoài hoặc cá nhân có quốc tịch nước ngoài, doanh nghiệp là FDI. Với công dân Việt Nam đồng thời có quốc tịch nước ngoài, xem câu hỏi thường gặp ở cuối bài về khoản 2 Điều 16 Nghị định 96/2026/NĐ-CP.

Ngưỡng 50%: doanh nghiệp FDI là gì và làm thủ tục nào khi đầu tư tiếp?

Đây là điểm dễ nhầm nhất. Ngưỡng trên 50% vốn điều lệ không dùng để quyết định doanh nghiệp có phải FDI hay không. Nó quyết định thủ tục mà doanh nghiệp phải làm khi tiếp tục đầu tư, theo Điều 20 Luật Đầu tư 2025:

Hai điểm cần đọc kỹ trong bảng:

• Với công ty hợp danh, điểm a khoản 1 Điều 20 dùng tiêu chí khác: đa số thành viên hợp danh là cá nhân nước ngoài.
• Dù cùng là FDI, doanh nghiệp "từ 50% trở xuống" vẫn phải đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường khi nhà đầu tư nước ngoài góp vốn vào (điểm a khoản 2 Điều 21). Nó chỉ được làm thủ tục đầu tư tiếp theo như nhà đầu tư trong nước.

Danh mục ngành, nghề hạn chế tiếp cận thị trường tại Phụ lục I Nghị định 96/2026/NĐ-CP cũng áp dụng cho nhóm trên 50% này khi họ thành lập tổ chức kinh tế khác, góp vốn, mua cổ phần hoặc ký hợp đồng BCC (điểm b khoản 1 Điều 16).

Các hình thức hình thành doanh nghiệp FDI

Doanh nghiệp FDI hình thành theo ba đường chính:

1. Nhà đầu tư nước ngoài thành lập mới. Luật cho phép thành lập tổ chức kinh tế trước khi làm thủ tục cấp IRC (khoản 2 Điều 19 Luật Đầu tư), nhưng phải đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường ngay khi thành lập. Trong 12 tháng kể từ ngày thành lập, tổ chức kinh tế phải hoàn thành thủ tục cấp IRC và chỉ được thực hiện dự án sau khi có IRC (khoản 4 Điều 72 Nghị định 96/2026/NĐ-CP). Xem thành lập công ty có vốn đầu tư nước ngoài.
2. Nhà đầu tư nước ngoài mua cổ phần hoặc phần vốn góp của công ty Việt Nam, hoặc góp vốn khi công ty phát hành thêm (Điều 74 Nghị định 96/2026/NĐ-CP). Giao dịch này không thuộc diện cấp IRC (điểm c khoản 2 Điều 26 Luật Đầu tư), nhưng phải đăng ký góp vốn, mua cổ phần trước khi đổi thành viên, cổ đông trong ba trường hợp tại khoản 3 Điều 21: tăng tỷ lệ sở hữu nước ngoài ở ngành tiếp cận thị trường có điều kiện, dẫn đến nắm trên 50% vốn điều lệ, hoặc bên nhận vốn có đất ở khu vực quốc phòng, an ninh.
3. Doanh nghiệp FDI hiện hữu lập công ty con hoặc đầu tư vào doanh nghiệp khác theo Điều 20; xem doanh nghiệp FDI thành lập công ty con.

Cách gọi "100% vốn nước ngoài" hay "liên doanh" mô tả tỷ lệ sở hữu trong thực tiễn, không phải loại hình pháp lý riêng; khoản 1 Điều 72 Nghị định 96/2026 vẫn yêu cầu thành lập theo pháp luật về doanh nghiệp.

Doanh nghiệp FDI là gì so với doanh nghiệp trong nước?

Với hoạt động mua bán hàng hóa và các hoạt động liên quan của nhà đầu tư nước ngoài, xem thêm Nghị định 342/2026/NĐ-CP (hiệu lực từ 18/10/2026). Doanh nghiệp FDI cũng vẫn phải xin giấy phép riêng của ngành có điều kiện như doanh nghiệp trong nước; IRC không thay thế giấy phép đó, xem giấy phép kinh doanh cho doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.

Doanh nghiệp FDI thành lập trước 01/03/2026 có phải làm lại thủ tục không?

Không. Giấy phép đầu tư, giấy chứng nhận ưu đãi đầu tư, giấy chứng nhận đầu tư và giấy tờ tương đương cấp trước ngày Luật Đầu tư 2025 có hiệu lực vẫn được thực hiện tiếp và có giá trị pháp lý như IRC (khoản 1, khoản 2 Điều 101 Nghị định 96/2026/NĐ-CP). Điều đáng chú ý nằm ở Điều 104: từ ngày luật mới có hiệu lực, nhóm trên 50% vốn nước ngoài phải làm thủ tục như nhà đầu tư nước ngoài khi điều chỉnh dự án, bổ sung ngành nghề, thành lập tổ chức kinh tế khác, góp vốn, mua cổ phần hoặc ký hợp đồng BCC. Khi đó cơ quan đăng ký đầu tư chỉ xem xét nội dung đề nghị điều chỉnh, không xem xét lại phần dự án đang thực hiện (khoản 2, khoản 3 Điều 104). Nếu doanh nghiệp muốn đổi giấy tờ cũ sang IRC theo luật mới, cơ quan đăng ký đầu tư cấp đổi trong 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận hồ sơ (điểm b khoản 1 Điều 109).

Nhầm lẫn thường gặp về doanh nghiệp FDI

• "FDI nghĩa là phải có 50% vốn nước ngoài trở lên." Sai về định nghĩa: 50% là ngưỡng thủ tục ở Điều 20, không phải ngưỡng để thành FDI.
• "Giám đốc người nước ngoài thì công ty là FDI." Không. Phải xét cổ đông, thành viên góp vốn.
• "Mua lại công ty Việt Nam thì không cần làm gì ngoài đổi đăng ký doanh nghiệp." Không đúng nếu giao dịch thuộc ba trường hợp tại khoản 3 Điều 21. Nếu không thuộc, doanh nghiệp chỉ đăng ký thay đổi thành viên, cổ đông tại cơ quan đăng ký kinh doanh (khoản 2 Điều 76 Nghị định 96/2026).
• "Có IRC là được kinh doanh mọi ngành đã đăng ký." IRC ghi nhận thông tin dự án; ngành có điều kiện vẫn cần giấy phép riêng.
• "Lập công ty trước, làm IRC sau thì thoải mái." Luật cho phép thứ tự này nhưng có hạn 12 tháng và không được thực hiện dự án trước khi có IRC (khoản 4 Điều 72 Nghị định 96/2026).

Checklist xác định và rà soát doanh nghiệp FDI

1. Lập bảng thành viên, cổ đông và tỷ lệ sở hữu đến cấp cuối cùng, kể cả sở hữu qua pháp nhân.
2. Xác định quốc tịch, nơi thành lập của từng thành viên, cổ đông; lưu ý trường hợp công dân Việt Nam có quốc tịch nước ngoài.
3. Đối chiếu tỷ lệ với các điểm a, b, c khoản 1 Điều 20 để biết thủ tục đầu tư tiếp theo.
4. Đối chiếu ngành nghề hiện tại và dự kiến với Phụ lục I Nghị định 96/2026/NĐ-CP.
5. Kiểm tra dự án nào đã có IRC hoặc giấy tờ tương đương trước 01/03/2026 và nội dung còn khớp thực tế hay không.
6. Với giao dịch mua cổ phần, góp vốn, kiểm tra ba trường hợp phải đăng ký tại khoản 3 Điều 21 trước khi ký hoặc hoàn tất.
7. Nếu cần rà soát toàn bộ hồ sơ trước giao dịch, xem due diligence là gì.