NDA là gì? Thỏa thuận bảo mật, hiệu lực và mức phạt khi vi phạm

NDA là gì? NDA là viết tắt của Non-Disclosure Agreement, tức thỏa thuận bảo mật: hợp đồng trong đó bên nhận thông tin cam kết giữ kín thông tin của bên cung cấp và chỉ dùng cho mục đích đã nêu. Doanh nghiệp thường ký NDA trước khi đàm phán hợp tác, mua bán doanh nghiệp, gọi vốn hoặc tuyển người vào vị trí nhạy cảm.

Câu hỏi pháp lý quan trọng hơn là hiệu lực của NDA dựa trên điều gì, phạt tối đa bao nhiêu, bảo vệ được thông tin nào. Bài viết giải thích NDA là gì theo văn bản có hiệu lực tại ngày 04/10/2026, cho cả doanh nghiệp Việt Nam và doanh nghiệp FDI.

NDA là gì và có được pháp luật Việt Nam công nhận không?

Pháp luật Việt Nam không có luật riêng về NDA. NDA là một hợp đồng dân sự: sự thỏa thuận giữa các bên về việc xác lập quyền, nghĩa vụ dân sự (Điều 385 Bộ luật Dân sự 91/2015/QH13). Các bên có quyền thỏa thuận nội dung, kể cả trách nhiệm do vi phạm và phương thức giải quyết tranh chấp (khoản 1 và điểm đ, e, g khoản 2 Điều 398). Mọi cam kết không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội có hiệu lực thực hiện đối với các bên (khoản 2 Điều 3). Hiệu lực còn cần đủ điều kiện chung của giao dịch dân sự (khoản 1 Điều 117); luật không bắt buộc NDA phải công chứng hay đăng ký, và thông điệp dữ liệu được coi là văn bản (Điều 119).

Luật không phân loại NDA; trong thực hành có ba dạng: một chiều (một bên cung cấp, như công bố công nghệ cho đối tác đánh giá), hai chiều (hai bên cùng trao đổi, như M&A, liên doanh) và nhiều bên (nhóm nhà đầu tư, liên danh, có cố vấn). NDA hai chiều nên có nghĩa vụ và chế tài cân bằng; NDA nhiều bên cần ghi rõ ai cung cấp cho ai.

Ba giới hạn cần nhớ:

• Điều khoản trái luật bị vô hiệu (Điều 123). NDA nên có ngoại lệ “tiết lộ theo yêu cầu của pháp luật hoặc cơ quan có thẩm quyền”, vì cam kết giấu thông tin mà luật bắt buộc cung cấp không thể đối kháng với luật.
• NDA chỉ ràng buộc các bên ký (khoản 2 Điều 401). Nhân viên, cố vấn hay nhà đầu tư của bên nhận không bị ràng buộc nếu không ký; hợp đồng nên buộc bên nhận chịu trách nhiệm về họ hoặc có cam kết riêng.
• NDA không thay nghĩa vụ cung cấp chứng cứ cho Tòa án. Người đang giữ tài liệu, chứng cứ có trách nhiệm cung cấp khi Tòa án yêu cầu (Điều 7, khoản 3 Điều 106 Bộ luật Tố tụng dân sự); đương sự có thể đề nghị Tòa án không công khai nội dung chứng cứ liên quan đến bí mật kinh doanh (khoản 2 Điều 109).

NDA chỉ là một lớp bảo vệ thông tin, bên cạnh bảo hộ bí mật kinh doanh, quy định cạnh tranh, thỏa thuận với người lao động và bảo vệ dữ liệu cá nhân (các mục dưới). Với người quản lý và cổ đông, Luật Doanh nghiệp 59/2020/QH14 cấm người quản lý dùng thông tin, bí quyết của công ty để tư lợi hoặc phục vụ lợi ích của tổ chức, cá nhân khác (Điều 13, điểm b khoản 1 Điều 71, khoản 3 Điều 83, điểm c khoản 1 Điều 165) và buộc cổ đông công ty cổ phần bảo mật thông tin được công ty cung cấp (khoản 5 Điều 119). Các điều đã đối chiếu không nêu nghĩa vụ giữ bí mật sau khi thôi chức, nên người nhận tài liệu của công ty vẫn nên cân nhắc ký NDA.

NDA khác gì bảo hộ bí mật kinh doanh theo Luật Sở hữu trí tuệ?

Bí mật kinh doanh là khái niệm của Luật Sở hữu trí tuệ: thông tin thu được từ hoạt động đầu tư tài chính, trí tuệ, chưa được bộc lộ và có khả năng sử dụng trong kinh doanh (khoản 23 Điều 4, văn bản hợp nhất 160/2026/VBHN-LQ-VPQH). Thông tin được bảo hộ khi đáp ứng cả ba điều kiện của Điều 84: (1) không phải hiểu biết thông thường và không dễ có được; (2) tạo lợi thế khi dùng trong kinh doanh; (3) được chủ sở hữu bảo mật bằng các biện pháp cần thiết. Quyền này phát sinh từ việc có được bí mật một cách hợp pháp và thực hiện việc bảo mật, không qua đăng ký (điểm c khoản 3 Điều 6).

Hai chi tiết cần lưu ý. Thứ nhất, chỉ điểm đ khoản 3 Điều 125 có cụm “không có thoả thuận khác”; theo cách đọc của LexData, NDA là cách hợp pháp để đóng lối phân tích ngược mà luật mặc định cho phép, còn thông tin do bên nhận tự tạo ra không lấy từ NDA nên chỉ nên loại ra khỏi nghĩa vụ. Thứ hai, điểm c khoản 1 Điều 127 liệt kê vi phạm hợp đồng bảo mật là hành vi xâm phạm: NDA vừa tạo nghĩa vụ hợp đồng, vừa là căn cứ coi việc tiết lộ là xâm phạm, nếu thông tin đủ điều kiện.

Vi phạm NDA bị phạt bao nhiêu và có bị xử lý hành chính, hình sự không?

Trách nhiệm hợp đồng. Phạt vi phạm là khoản tiền bên vi phạm phải nộp theo thỏa thuận (khoản 1 Điều 418 Bộ luật Dân sự), nên chỉ phạt được khi NDA có điều khoản phạt. Bồi thường thiệt hại là quyền riêng: được bồi thường toàn bộ thiệt hại, trừ khi các bên có thỏa thuận khác hoặc luật có quy định khác (Điều 13), kể cả lợi ích lẽ ra được hưởng (khoản 2 Điều 419). Có đòi được cả hai hay không tùy quan hệ:

• Dân sự: nếu NDA chỉ có thỏa thuận phạt mà không nói vừa phạt vừa bồi thường, bên vi phạm chỉ chịu phạt (khoản 3 Điều 418).
• Thương mại: có thỏa thuận phạt thì được áp dụng cả phạt và bồi thường, trừ khi luật có quy định khác (khoản 2 Điều 307 Luật Thương mại).

Cách soạn thường dùng (không phải quy định bắt buộc): ghi rõ cơ sở tính phạt và giữ mức trong 8% nếu là hoạt động thương mại. Dự án luật sửa đổi Luật Thương mại (cùng Luật Cạnh tranh và một số luật khác) được trình Quốc hội cho ý kiến và thông qua tại kỳ họp thứ hai (dự kiến 17/10–21/11/2026); theo dự thảo lần 1, luật bãi bỏ Chương VII (Điều 292–319, gồm Điều 301) từ 01/03/2027. Đến 14/10/2026 dự án chưa được thông qua, Điều 301 vẫn có hiệu lực. Đọc thêm mức phạt vi phạm hợp đồng.

Trách nhiệm theo Luật Sở hữu trí tuệ. Nếu thông tin là bí mật kinh doanh đủ điều kiện, Tòa án có thể buộc chấm dứt hành vi xâm phạm, xin lỗi, cải chính công khai, thực hiện nghĩa vụ dân sự và bồi thường (khoản 1 đến 4 Điều 202). Nguyên đơn phải chứng minh thiệt hại thực tế (khoản 6 Điều 203); nếu không xác định được mức bồi thường vật chất theo điểm a, b, c khoản 1 Điều 205 thì Tòa án quyết định, nhưng không quá một tỷ đồng (điểm d khoản 1, theo văn bản hợp nhất đã gồm Luật 131/2025/QH15 có hiệu lực từ 01/4/2026; vụ việc thụ lý trước ngày đó mà chưa giải quyết xong tiếp tục áp dụng quy định cũ, khoản 5 Điều 3 Luật 131/2025). Chủ thể quyền còn có thể yêu cầu buộc bên xâm phạm trả chi phí hợp lý thuê luật sư (khoản 3 Điều 205).

Trách nhiệm hành chính. Luật Cạnh tranh 2018 cấm xâm phạm thông tin bí mật trong kinh doanh: tiếp cận, thu thập bằng cách chống lại biện pháp bảo mật của chủ sở hữu, hoặc tiết lộ, sử dụng khi chưa được chủ sở hữu cho phép (khoản 1 Điều 45). Điều 16 Nghị định 75/2019/NĐ-CP phạt tiền từ 200 đến 300 triệu đồng, kèm tịch thu tang vật, phương tiện và khoản lợi nhuận thu được. Khung này là mức đối với tổ chức; cá nhân bị phạt tối đa bằng một nửa (khoản 7 Điều 4). Nghị định 102/2026/NĐ-CP (hiệu lực từ 20/5/2026) sửa nhiều điều của Nghị định 75/2019 nhưng không sửa Điều 16 và khoản 7 Điều 4. Chế tài áp dụng cho tổ chức, cá nhân kinh doanh (Điều 2 Luật Cạnh tranh) và gắn với hành vi, không phụ thuộc việc có ký NDA hay không.

Trách nhiệm hình sự. Điều 212 Luật Sở hữu trí tuệ chỉ nói hành vi xâm phạm có đủ yếu tố cấu thành tội phạm thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự, tự nó không định ra tội danh. Điều 226 Bộ luật Hình sự (văn bản hợp nhất 135/VBHN-VPQH) chỉ nêu nhãn hiệu và chỉ dẫn địa lý; LexData không thấy tội danh nào gọi tên bí mật kinh doanh trong toàn văn bản hợp nhất, nên khẳng định “vi phạm NDA là phạm tội” thiếu căn cứ. Hành vi đi kèm có thể thuộc tội khác tùy từng vụ, ví dụ cố ý vượt qua mã truy cập để xâm nhập trái phép vào hệ thống của người khác và lấy cắp dữ liệu (Điều 289).

Thời hiệu. Tranh chấp hợp đồng dân sự: 03 năm từ ngày biết hoặc phải biết quyền bị xâm phạm (Điều 429 Bộ luật Dân sự); tranh chấp thương mại: hai năm từ thời điểm quyền bị xâm phạm (Điều 319 Luật Thương mại), mốc có thể đến trước khi phát hiện rò rỉ.

NDA là gì với người lao động, và khác gì thỏa thuận không cạnh tranh?

Với người lao động làm việc liên quan trực tiếp đến bí mật kinh doanh, bí mật công nghệ, người sử dụng lao động có quyền thỏa thuận bằng văn bản về nội dung, thời hạn bảo vệ và việc bồi thường khi vi phạm (khoản 2 Điều 21 Bộ luật Lao động 45/2019/QH14). Thông tư 10/2020/TT-BLĐTBXH cho phép thỏa thuận này nằm trong hợp đồng lao động hoặc văn bản khác (khoản 1, 2 Điều 4). Khi vi phạm, người sử dụng lao động có quyền yêu cầu bồi thường theo thỏa thuận (khoản 3 Điều 4): trong thời hạn hợp đồng lao động thì xử lý theo trình tự, thủ tục bồi thường mà khoản 2 Điều 130 Bộ luật Lao động giao Chính phủ quy định (Điều 71, 72 Nghị định 145/2020/NĐ-CP); sau khi chấm dứt hợp đồng thì theo pháp luật dân sự (điểm b khoản 3 Điều 4). Các điều này nói về bồi thường, không nói phạt vi phạm; theo cách đọc của LexData, điều khoản phạt tiền trong NDA với người lao động cần cân nhắc riêng.

Bốn điểm cần nhớ:

• Nội quy lao động phải có nội dung bảo vệ tài sản, bí mật kinh doanh, bí mật công nghệ, sở hữu trí tuệ (điểm đ khoản 2 Điều 118 Bộ luật Lao động; điểm đ khoản 2 Điều 69 Nghị định 145/2020/NĐ-CP), nên là lớp bảo vệ chung cho cả người không ký NDA riêng.
• Người sử dụng lao động không được yêu cầu biện pháp bảo đảm bằng tiền hoặc tài sản cho việc thực hiện hợp đồng lao động (khoản 2 Điều 17) và không được phạt tiền thay xử lý kỷ luật (khoản 2 Điều 127), nên cần thận trọng với ký quỹ và phạt tiền trong NDA.
• Sa thải vì tiết lộ bí mật chỉ áp dụng với hành vi được quy định trong nội quy lao động (khoản 2 Điều 125), và thời hiệu xử lý kỷ luật là 12 tháng thay vì 06 tháng (khoản 1 Điều 123).
• Bí mật kinh doanh mà người làm thuê có được khi thực hiện công việc được giao thuộc quyền sở hữu của bên thuê, trừ khi có thỏa thuận khác (khoản 3 Điều 121 Luật Sở hữu trí tuệ).

Cổng thông tin án lệ của Tòa án nhân dân tối cao đăng bài của một tác giả ghi nhận hai hướng xét xử trái chiều về NCA: không công nhận vì trái quyền lựa chọn nghề nghiệp, việc làm, hoặc công nhận như thỏa thuận dân sự theo khoản 2 Điều 3 Bộ luật Dân sự. LexData chưa đối chiếu được bản án gốc mà bài viết nêu nên không dẫn số hiệu. Đây là ý kiến của tác giả bài, nhưng cho thấy rủi ro khi gắn NCA vào NDA; hiệu lực, cách soạn và chế tài của NCA được phân tích trong bài thỏa thuận không cạnh tranh với người lao động.

Án lệ 69/2023/AL nói gì và không nói gì. Án lệ (áp dụng từ 01/11/2023) xuất phát từ yêu cầu hủy phán quyết trọng tài của người lao động, trước đó là bị đơn trong vụ kiện tại Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam, về thỏa thuận bảo mật thông tin và không cạnh tranh có điều khoản trọng tài. Giải pháp pháp lý (đoạn 8 của quyết định): đây là thỏa thuận độc lập với hợp đồng lao động, thuộc thẩm quyền Trọng tài thương mại, dựa trên khoản 2 Điều 2 Luật Trọng tài thương mại (một bên có hoạt động thương mại) và việc người yêu cầu hủy đã mất quyền phản đối thẩm quyền (Điều 13, khoản 4 Điều 35).

Ở đoạn 6 của quyết định gốc, nằm ngoài phần được công bố làm nội dung án lệ, Hội đồng xét đơn còn nhận định NDA có hiệu lực vì được ký tự nguyện, người lao động đủ năng lực hành vi và không bị ép buộc (dẫn Điều 4 Bộ luật Dân sự 2005), và không chấp nhận hủy phán quyết buộc bồi thường 205.197.300 đồng (ba lần tiền lương tháng). Theo cách đọc của LexData, đó là nhận định trong một vụ xét yêu cầu hủy phán quyết, không phải giải pháp pháp lý của án lệ. Vì vậy án lệ không xác nhận mọi NCA có hiệu lực, cũng không có nghĩa mọi NDA của người lao động đều đưa ra trọng tài được. Tách NDA thành văn bản riêng phù hợp với lập luận “thỏa thuận độc lập” của án lệ, nhưng không bảo đảm kết quả.

NDA là gì khi đàm phán M&A, và dữ liệu cá nhân trong phòng dữ liệu xử lý thế nào?

Trong thương vụ mua bán, sáp nhập doanh nghiệp, NDA thường là văn bản đầu tiên, trước biên bản ghi nhớ (MOU là gì) và thẩm định; đây là thông lệ, không phải thủ tục bắt buộc (xem M&A là gì, due diligence là gì).

Điểm dễ nhầm nhất là bí mật kinh doanh và dữ liệu cá nhân không giống nhau. Dữ liệu cá nhân là dữ liệu số hoặc thông tin xác định hoặc giúp xác định một con người cụ thể (khoản 1 Điều 2 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 91/2025/QH15). Hồ sơ lương hay danh sách khách hàng là cá nhân đưa vào phòng dữ liệu vẫn cần căn cứ chuyển giao riêng, dù đã có NDA:

• Căn cứ chuyển giao. Điều 17 liệt kê các trường hợp, gồm có sự đồng ý của chủ thể dữ liệu (điểm a), chuyển giao khi chia, tách, sáp nhập, hợp nhất tổ chức (điểm c) và chuyển giao cho bên xử lý hoặc bên thứ ba (điểm d). Luật không nêu mua cổ phần, nên việc đưa hồ sơ vào phòng dữ liệu khi thẩm định mua cổ phần có thuộc điểm c hay không còn tùy cấu trúc giao dịch.
• Thỏa thuận chuyển giao. Với chuyển giao theo điểm a, c, d, bên chuyển giao phải lập thỏa thuận với bên nhận, nêu rõ mục đích, đối tượng và loại dữ liệu, thời hạn xử lý và yêu cầu xóa, hủy sau khi xong mục đích, cơ sở pháp lý, trách nhiệm bảo vệ và thực hiện quyền của chủ thể, phối hợp khi phát hiện vi phạm (khoản 1 Điều 7 Nghị định 356/2025/NĐ-CP). NDA chỉ nói về bảo mật chưa đủ các nội dung này thì chưa thay được thỏa thuận chuyển giao; có thể bổ sung phụ lục hoặc lập văn bản riêng (xem chuyển giao dữ liệu cá nhân).
• Phòng dữ liệu ở nước ngoài. Lưu dữ liệu trên máy chủ ngoài Việt Nam, chuyển cho tổ chức, cá nhân ở nước ngoài hoặc xử lý trên nền tảng ngoài lãnh thổ là chuyển dữ liệu cá nhân xuyên biên giới (khoản 1 Điều 20 Luật 91/2025/QH15): phải lập hồ sơ đánh giá tác động và gửi cơ quan chuyên trách trong 60 ngày kể từ ngày đầu tiên chuyển, trừ các trường hợp loại trừ (khoản 2, 6). Xem chuyển dữ liệu ra nước ngoài.

Cách xử lý thực tế: che hoặc khử nhận dạng dữ liệu trước khi đưa vào phòng dữ liệu (dữ liệu cá nhân sau khi khử nhận dạng không còn là dữ liệu cá nhân; khoản 1 Điều 2; xem khử nhận dạng dữ liệu), và nếu bên nhận xử lý dữ liệu thay bên cung cấp thì ký thêm hợp đồng xử lý dữ liệu DPA.

NDA với đối tác nước ngoài hoặc công ty mẹ FDI: chọn luật nào?

Quyền chọn pháp luật áp dụng cho hợp đồng (khoản 1 Điều 683 Bộ luật Dân sự) thuộc phần về quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài: ít nhất một bên là cá nhân, pháp nhân nước ngoài, hoặc các bên đều là công dân, pháp nhân Việt Nam nhưng việc xác lập, thực hiện, chấm dứt hay đối tượng của quan hệ ở nước ngoài (khoản 2 Điều 663). Doanh nghiệp FDI là tổ chức kinh tế thành lập và hoạt động theo pháp luật Việt Nam có nhà đầu tư nước ngoài là thành viên hoặc cổ đông (khoản 21, 22 Điều 3 Luật Đầu tư 143/2025/QH15; xem doanh nghiệp FDI là gì). Theo cách đọc của LexData, NDA giữa hai pháp nhân Việt Nam, thực hiện tại Việt Nam, không có yếu tố nước ngoài chỉ vì chủ sở hữu là nhà đầu tư nước ngoài; NDA với công ty mẹ ở nước ngoài thì có.

Với tranh chấp có yếu tố nước ngoài, Hội đồng trọng tài áp dụng pháp luật do các bên chọn; tranh chấp không có yếu tố nước ngoài thì áp dụng pháp luật Việt Nam (khoản 1, 2 Điều 14 Luật Trọng tài thương mại). Phán quyết có thể bị hủy nếu trái các nguyên tắc cơ bản của pháp luật Việt Nam (điểm đ khoản 2 Điều 68). Mẫu NDA của tập đoàn nước ngoài thường có điều khoản kiểu common law. Cột “Hướng chỉnh” là nhận định của LexData:

Nên có bản tiếng Việt hoặc song ngữ ghi rõ bản nào ưu tiên, vì hợp đồng được giải thích theo ý chí chung của các bên (Điều 404). Nếu chọn trọng tài, xem trọng tài thương mại là gì. Dịch vụ soạn thảo, rà soát hợp đồng thương mại của LexData có thể hỗ trợ.

Checklist soạn NDA theo luật Việt Nam

1. Xác định thông tin cần bảo vệ và xem nó có đủ điều kiện của Điều 84 Luật Sở hữu trí tuệ không; nếu không, NDA là lớp bảo vệ duy nhất.
2. Định nghĩa thông tin mật bằng danh mục và loại thông tin, đánh dấu bảo mật; tránh câu “mọi thông tin”, vì nội dung bất lợi do bên soạn thảo đưa vào được giải thích có lợi cho bên kia (khoản 6 Điều 404).
3. Ghi mục đích sử dụng, người được tiếp cận, ngoại lệ (thông tin đã công khai không do lỗi bên nhận, đã biết hợp pháp, tự phát triển độc lập, tiết lộ theo yêu cầu của pháp luật) và nghĩa vụ trả hoặc hủy tài liệu khi kết thúc.
4. Chọn dạng NDA (một chiều, hai chiều, nhiều bên) và tách thời hạn trao đổi với thời hạn bảo mật; các bên tự thỏa thuận thời hạn (khoản 1 và điểm d khoản 2 Điều 398), LexData không thấy quy định nào đặt thời hạn tối thiểu hay tối đa cho NDA.
5. Chế tài: ghi rõ cơ sở tính phạt, giữ trong 8% nếu là hoạt động thương mại, và ghi rõ vừa phạt vừa bồi thường nếu muốn áp dụng cả hai (khoản 3 Điều 418). Giữ nhật ký những gì đã trao (phòng dữ liệu, email, ngày giờ).
6. Người lao động: chỉ nhóm liên quan trực tiếp đến bí mật, thận trọng với ký quỹ, phạt tiền, đánh giá riêng NCA. Có dữ liệu cá nhân: thỏa thuận chuyển giao riêng, khử nhận dạng.
7. Chọn luật và nơi giải quyết tranh chấp; trọng tài chỉ có thẩm quyền khi có thỏa thuận trọng tài (khoản 1 Điều 5 Luật Trọng tài thương mại).