Hợp đồng liên doanh là thỏa thuận giữa nhà đầu tư nước ngoài và một hay nhiều đối tác, thường là doanh nghiệp Việt Nam, về việc cùng góp vốn lập hoặc cùng sở hữu một công ty tại Việt Nam: ai góp gì và khi nào, ai nắm bao nhiêu phần trăm, ai quyết định việc gì, ai được bán cho ai, và chia tay ra sao. Luật hiện hành không còn loại hình "doanh nghiệp liên doanh": công ty liên doanh là tổ chức kinh tế có nhà đầu tư nước ngoài là thành viên, cổ đông, trên thực tế là công ty trách nhiệm hữu hạn hoặc công ty cổ phần theo Luật Doanh nghiệp 2020 (khoản 22 Điều 3 Luật Đầu tư 143/2025/QH15; khoản 1 Điều 72 Nghị định 96/2026/NĐ-CP).
Hợp đồng liên doanh không phải giấy phép, không nằm trong hồ sơ xin Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (IRC) và chỉ ràng buộc các bên ký (khoản 2 Điều 401 Bộ luật Dân sự 91/2015/QH13); công ty vận hành theo Điều lệ. Phần khó khi soạn là chia đúng chỗ: cái gì để trong hợp đồng, cái gì phải chép vào Điều lệ, và cái gì luật đã định sẵn.
Hợp đồng liên doanh là gì khi luật không còn "doanh nghiệp liên doanh"?#
Thuật ngữ đến từ Luật Đầu tư nước ngoài tại Việt Nam năm 1996: doanh nghiệp liên doanh do hai hay nhiều bên thành lập trên cơ sở hợp đồng liên doanh (khoản 7, khoản 10 Điều 2 Luật số 52-L/CTN), là một trong ba hình thức đầu tư (Điều 4), bên nước ngoài góp không dưới 30% vốn pháp định (Điều 8), và việc bổ nhiệm Tổng giám đốc, sửa điều lệ, vay vốn do Hội đồng quản trị quyết theo nguyên tắc nhất trí (khoản 1 Điều 14).
Ba quy tắc đó không còn: Điều 18 Luật Đầu tư 2025 không có hình thức liên doanh, và luật hiện hành không đặt tỷ lệ góp tối thiểu cho bên nước ngoài hay quy tắc nhất trí mặc định. Nhiều mẫu hợp đồng liên doanh lưu hành trên mạng vẫn viết theo khung 1996 ("vốn pháp định", Hội đồng quản trị trong công ty TNHH), nên vênh với Điều lệ hiện hành.
Theo luật hiện hành, hợp đồng liên doanh là hợp đồng dân sự không có tên riêng trong luật (JV agreement), thường gồm phần thỏa thuận đầu tư (góp gì, điều kiện tiên quyết, lịch thủ tục) và phần thỏa thuận giữa thành viên, cổ đông (quản trị, chuyển nhượng, rút lui). Nguyên tắc chung về hiệu lực của phần sau có ở cẩm nang thỏa thuận cổ đông (dẫn ở các mục dưới); bài này chỉ đi vào điểm riêng của liên doanh có bên nước ngoài.
Liên doanh khác liên danh thế nào?#
Liên danh là cách nhiều nhà thầu cùng dự một gói thầu, không lập pháp nhân; ví dụ trong đấu thầu quốc tế, nhà thầu nước ngoài phải liên danh với nhà thầu trong nước hoặc dùng nhà thầu phụ trong nước, trừ trường hợp Chính phủ quy định khác (điểm i khoản 1 Điều 5 Luật Đấu thầu 22/2023/QH15, sửa đổi bởi khoản 4 Điều 1 Luật 90/2025/QH15). Liên doanh tạo ra hoặc dùng chung một công ty. Hợp tác mà không lập công ty là hợp đồng BCC; so sánh ở bài hợp đồng BCC.
Thành lập công ty liên doanh với nước ngoài: lập mới hay mua vào công ty Việt Nam?#
| Lập công ty mới | Mua vào, góp vốn vào công ty Việt Nam đã có | |
|---|---|---|
| Thủ tục đầu tư | IRC cho dự án của nhà đầu tư nước ngoài (điểm a khoản 1 Điều 26 Luật Đầu tư); xin IRC trước, hoặc lập công ty trước và có IRC trong 12 tháng (khoản 2 Điều 19; khoản 4 Điều 72 Nghị định 96/2026) | Không cấp IRC (điểm c khoản 2 Điều 26); đăng ký góp vốn trước khi đổi thành viên, cổ đông nếu thuộc khoản 3 Điều 21, trả lời trong 10 ngày làm việc (khoản 4 Điều 76 Nghị định 96/2026) |
| Có nộp hợp đồng liên doanh không | Không: hồ sơ IRC chỉ đòi hợp đồng BCC với dự án BCC (khoản 1 Điều 32, khoản 1 Điều 39 Nghị định 96/2026) | Hồ sơ có "văn bản thỏa thuận nguyên tắc" về việc góp vốn (điểm c khoản 3 Điều 76); thường nộp bản thỏa thuận đầu tư rút gọn |
| Bài chi tiết | Thủ tục thành lập công ty vốn nước ngoài | Chuyển nhượng vốn góp cho người nước ngoài, hợp đồng mua bán cổ phần |
Khi bên nước ngoài chỉ nắm từ 50% trở xuống, câu hỏi có cần IRC chưa có lời đáp dứt khoát. Đi lộ trình xin IRC trước thì dự án là của nhà đầu tư nước ngoài, nên phải có IRC (điểm a khoản 1 Điều 26). Đi lộ trình lập công ty trước thì văn bản vênh nhau: khoản 4 Điều 72 Nghị định 96/2026 buộc có IRC trong 12 tháng mà không phân biệt tỷ lệ; nhưng sau khi thành lập, dự án là của công ty (đoạn 2 khoản 1 Điều 72), dự án của công ty có vốn nước ngoài từ 50% trở xuống không phải cấp IRC (điểm b khoản 2 Điều 26, văn bản cấp luật), và khi quy định trường hợp tổ chức lại, Nghị định chỉ dẫn chiếu khoản 4 Điều 72 cho nhóm trên 50% (điểm b khoản 6 Điều 60). Cách làm thận trọng là lên kế hoạch có IRC và xác nhận với cơ quan đăng ký đầu tư (Sở Tài chính hoặc Ban quản lý) trước khi chọn lộ trình lập công ty trước.
Công ty TNHH hay công ty cổ phần?#
Liên doanh hai bên thường là công ty TNHH hai thành viên trở lên (Điều 46 Luật Doanh nghiệp), vì công ty cổ phần cần tối thiểu 03 cổ đông (điểm b khoản 1 Điều 111). Mặc định quản trị của hai loại hình khác nhau, và chính nó quyết định bên thiểu số có quyền phủ quyết trước khi hợp đồng viết thêm gì:
| Mặc định | Công ty TNHH hai thành viên trở lên | Công ty cổ phần |
|---|---|---|
| Điều kiện họp lần đầu | Từ 65% vốn điều lệ; tỷ lệ cụ thể do Điều lệ quy định (khoản 1 Điều 58) | Trên 50% tổng số phiếu biểu quyết (khoản 1 Điều 145) |
| Nghị quyết thông thường | Từ 65% vốn góp của thành viên dự họp, nếu Điều lệ không quy định tỷ lệ khác (điểm a khoản 3 Điều 59) | Trên 50% số phiếu của cổ đông tham dự và biểu quyết (khoản 2 Điều 148) |
| Nhóm việc cần đa số đặc biệt | Từ 75%: sửa Điều lệ, tổ chức lại, giải thể, bán tài sản từ 50% (điểm b khoản 3 Điều 59) | Từ 65%: loại cổ phần, đổi ngành, cơ cấu quản lý, đầu tư hoặc bán tài sản từ 35%, tổ chức lại, giải thể, vấn đề khác do Điều lệ quy định (khoản 1 Điều 148); các nội dung sửa Điều lệ khác chỉ cần trên 50% (khoản 2) |
| Bán vốn cho người ngoài | Phải chào bán cho thành viên còn lại trước, 30 ngày (khoản 1 Điều 52) | Tự do, trừ hạn chế của cổ đông sáng lập và hạn chế trong Điều lệ ghi trên cổ phiếu (điểm d khoản 1 Điều 111, khoản 1 Điều 127) |
Áp vào tỷ lệ cụ thể, nếu mọi bên dự họp và bỏ phiếu: ở công ty TNHH, bên 51% hay 60% không tự thông qua được nghị quyết nào (dưới 65%); bên 70% thông qua được việc thường nhưng không sửa được Điều lệ (dưới 75%); từ 75% mới quyết hết. Ở công ty cổ phần, bên 51% quyết được việc thường, kể cả phần lớn nội dung sửa Điều lệ, nhưng cần 65% cho nhóm việc ở khoản 1 Điều 148; bên thiểu số muốn chặn việc sửa Điều lệ thì phải đưa nó vào nhóm 65% qua điểm e. Vì vậy trong công ty TNHH, đối tác Việt Nam nắm 40% mặc nhiên có quyền phủ quyết gần như mọi việc. Bên đa số sẽ muốn hạ tỷ lệ trong Điều lệ: khoản 3 Điều 59 cho Điều lệ đặt "một tỷ lệ khác" mà không nêu mức sàn, nên theo cách đọc của chúng tôi hạ được, nhưng nên kiểm tra trước với cơ quan đăng ký kinh doanh. Bên thiểu số thì muốn giữ mặc định.
Bẫy cần biết: phủ quyết mặc định chỉ có khi bên thiểu số đi họp. Ở công ty TNHH, họp lần hai chỉ cần thành viên sở hữu từ 50% vốn điều lệ, lần ba không phụ thuộc số dự họp (điểm a, b khoản 2 Điều 58), và tỷ lệ tính trên vốn của người dự họp (khoản 3 Điều 59): bên 60% họp một mình ở lần hai là có 100% phiếu. Công ty cổ phần tương tự (khoản 2, 3 Điều 145). Cách an toàn hơn là Điều lệ nâng điều kiện họp lần hai, lần ba cho nhóm vấn đề quan trọng, vì khoản 2 Điều 58 cho phép rõ ("Điều lệ công ty không có quy định khác"). Tính tỷ lệ của nhóm này trên tổng vốn điều lệ thay vì vốn của người dự họp thì, theo cách đọc của chúng tôi, cũng được nhưng chưa có hướng dẫn.
Tỷ lệ vốn trong công ty liên doanh: trần sở hữu nước ngoài và ngưỡng 50%#
Trần theo ngành. Nhà đầu tư nước ngoài được tiếp cận thị trường như nhà đầu tư trong nước, trừ ngành trong Phụ lục I Nghị định 96/2026 (khoản 1, 2, 3 Điều 17). Điều kiện có thể là tỷ lệ sở hữu, hình thức đầu tư, phạm vi hoạt động, năng lực nhà đầu tư hoặc đối tác (khoản 3 Điều 8 Luật Đầu tư). Ví dụ: xếp dỡ container (trừ tại sân bay) qua liên doanh, vốn nước ngoài không quá 50%; quảng cáo phải liên doanh hoặc BCC với đối tác Việt Nam đã được phép kinh doanh quảng cáo. Cách tra từng ngành có ở bài điều kiện tiếp cận thị trường.
Hai quy tắc hay bị bỏ sót: kinh doanh nhiều ngành thì đáp ứng điều kiện của tất cả (khoản 6 Điều 17), và khi điều ước đặt trần khác nhau cho từng ngành thì tỷ lệ sở hữu nước ngoài không vượt trần của ngành thấp nhất (điểm d khoản 10 Điều 17). Thêm một ngành phụ trần 49% là kéo cả liên doanh xuống 49%. Trần tính chung cho mọi nhà đầu tư nước ngoài trong công ty (điểm a khoản 10 Điều 17).
Ngưỡng trên 50% vốn điều lệ. Công ty có nhà đầu tư nước ngoài nắm trên 50% vốn điều lệ làm thủ tục như nhà đầu tư nước ngoài khi góp vốn, mua cổ phần hoặc thực hiện dự án khác (khoản 1 Điều 20 Luật Đầu tư), chịu điều kiện tiếp cận thị trường cả khi lập công ty khác hoặc ký BCC (điểm b khoản 1 Điều 16 Nghị định 96/2026), và dự án của nó phải có IRC (điểm b khoản 1 Điều 26). Từ 50% trở xuống thì theo thủ tục của nhà đầu tư trong nước (khoản 2 Điều 20). Xem thêm doanh nghiệp FDI là gì.
| Bên nước ngoài 49% | Bên nước ngoài 51% | |
|---|---|---|
| Liên doanh lập công ty con, mua cổ phần công ty khác | Như nhà đầu tư trong nước | Như nhà đầu tư nước ngoài, kể cả điều kiện tiếp cận thị trường |
| Dự án mới của liên doanh | Không bắt buộc IRC | Phải có IRC |
| Bên nước ngoài mua thêm 2% | Đăng ký góp vốn trước vì vượt 50% (điểm b khoản 3 Điều 21) | Đăng ký trước vì tăng tỷ lệ khi đã trên 50% (điểm b khoản 3 Điều 21) |
| Tranh chấp về đầu tư kinh doanh giữa liên doanh và đối tác Việt Nam (theo câu chữ Điều 13) | Trọng tài hoặc Tòa án Việt Nam (khoản 2) | Được chọn thêm trọng tài nước ngoài, quốc tế (khoản 3) |
Đối tác Việt Nam vì thế có thể đề nghị 51/49 về phía mình; nhà đầu tư nước ngoài bù lại bằng phủ quyết trong Điều lệ. Liên doanh do nhà đầu tư nước ngoài thành lập phải mở tài khoản vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam (trước đây gọi là tài khoản vốn đầu tư trực tiếp, DICA) dù bên nước ngoài chỉ nắm 30% (điểm a khoản 1 Điều 6 Thông tư 38/2026/TT-NHNN); xem tài khoản vốn đầu tư trực tiếp.
Hợp đồng liên doanh và Điều lệ: văn bản nào thắng khi mâu thuẫn?#
Luật không xếp thứ bậc; hai văn bản ràng buộc những người khác nhau. Điều lệ ràng buộc công ty và mọi thành viên, kể cả người vào sau; hợp đồng chỉ ràng buộc người ký. Theo cách đọc của chúng tôi, nghị quyết thông qua đúng Điều lệ nhưng trái hợp đồng vẫn có hiệu lực, vì luật chỉ cho hủy nghị quyết trái luật hoặc Điều lệ (điểm d khoản 2 Điều 49, Điều 151 Luật Doanh nghiệp); bên bị vi phạm chỉ kiện được bên kia. Phân tích đầy đủ: thỏa thuận cổ đông, điều lệ công ty là gì.
Quy tắc thực hành: thứ gì cần ràng buộc công ty phải nằm trong Điều lệ. Khoản 2 Điều 24 Luật Doanh nghiệp đã có chỗ cho những nội dung liên doanh quan tâm nhất: cơ cấu quản lý (điểm e); số lượng, quyền hạn của từng người đại diện theo pháp luật (điểm g); thể thức thông qua quyết định và nguyên tắc giải quyết tranh chấp nội bộ (điểm h); trường hợp thành viên bỏ phiếu chống được yêu cầu công ty mua lại vốn (điểm k; điểm c khoản 1 Điều 51), quyền gắn với việc bỏ phiếu chống một nghị quyết nên không thay được cơ chế mua bán khi bế tắc giữa các bên; nguyên tắc chia lợi nhuận (điểm l); trường hợp giải thể (điểm m).
Giữ trong hợp đồng liên doanh những gì không cần ràng buộc công ty hoặc không nên lộ: công thức định giá, bảo đảm của công ty mẹ, cam kết bao tiêu, không cạnh tranh, phạt vi phạm. Hồ sơ đăng ký doanh nghiệp lập bằng tiếng Việt, và với tài liệu song ngữ thì nội dung tiếng Việt được dùng để đăng ký (khoản 1, 3 Điều 10 Nghị định 168/2025/NĐ-CP); Điều lệ song ngữ nên ghi bản tiếng Việt được ưu tiên. Hợp đồng liên doanh nên buộc các bên bỏ phiếu sửa Điều lệ cho khớp khi có mâu thuẫn, và ghi rõ giữa các bên thì hợp đồng được ưu tiên.
Điều khoản hợp đồng liên doanh: thỏa thuận được gì, luật đã định gì#
Điều kiện tiên quyết của hợp đồng liên doanh#
Hợp đồng liên doanh thường ký trước khi công ty tồn tại, nên nghĩa vụ góp vốn chỉ nên phát sinh khi có IRC, Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, xác nhận đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường, kết quả thẩm định tập trung kinh tế nếu đạt ngưỡng, giấy phép ngành và hồ sơ đất sạch, kèm ngày hết hạn và cách chia chi phí nếu không đạt. Hợp đồng thuê địa điểm ký trước khi có công ty được công ty kế thừa khi đăng ký xong, trừ khi các bên thỏa thuận khác (khoản 1, 2 Điều 18 Luật Doanh nghiệp).
Vốn góp, tài sản góp và tiến độ#
Thành viên phải góp đủ, đúng loại tài sản trong 90 ngày kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, không tính thời gian vận chuyển, nhập khẩu, làm thủ tục chuyển quyền sở hữu (khoản 2 Điều 47; khoản 1 Điều 113 với công ty cổ phần). Vốn điều lệ không nhất thiết bằng vốn đầu tư; phần còn lại góp, huy động theo tiến độ trong IRC (khoản 5 Điều 72 Nghị định 96/2026). Hợp đồng liên doanh nên tách hai lịch: vốn điều lệ trong 90 ngày, vốn bổ sung qua tăng vốn hoặc vay thành viên.
Luật định sẵn khi một bên không góp đủ: thành viên công ty TNHH chưa góp đương nhiên không còn là thành viên, góp một phần thì có quyền tương ứng phần đã góp, phần chưa góp được chào bán theo quyết định của Hội đồng thành viên (khoản 3 Điều 47); công ty phải đăng ký giảm vốn về số đã góp trong 30 ngày (khoản 4 Điều 47). Nếu một bên không góp gì, công ty chỉ còn một thành viên; không chuyển đổi loại hình trong 06 tháng liên tục là căn cứ giải thể (điểm c khoản 1 Điều 207). Khi tăng vốn, bên không góp thì phần của họ chia cho bên khác nếu không có thỏa thuận khác (khoản 2 Điều 68): đó là cơ chế pha loãng mặc định. Đổi loại tài sản đã cam kết, ví dụ đất sang tiền, cần trên 50% số thành viên còn lại tán thành (khoản 2 Điều 47), tức bên kia đồng ý.
Tài sản góp gồm tiền, ngoại tệ tự do chuyển đổi, vàng, quyền sử dụng đất, quyền sở hữu trí tuệ, công nghệ, bí quyết kỹ thuật và tài sản khác định giá được (khoản 1 Điều 34). Khi thành lập, các thành viên định giá theo nguyên tắc đồng thuận hoặc thuê tổ chức thẩm định giá và giá đó được trên 50% số thành viên chấp thuận; định giá cao hơn thực tế thì các thành viên liên đới góp bù (khoản 2 Điều 36). Điều kiện về đất xem góp vốn bằng quyền sử dụng đất; việc chuyển quyền sử dụng đất luôn theo luật Việt Nam dù hợp đồng chọn luật nào (khoản 4 Điều 683 Bộ luật Dân sự). Góp vốn bằng tiền phải chuyển khoản vào tài khoản vốn đầu tư (khoản 4 Điều 4 Thông tư 38/2026/TT-NHNN).
Quản trị: ghế, người đại diện và quyền không thể thỏa thuận bỏ#
Hợp đồng liên doanh thường phân ghế Chủ tịch, Tổng giám đốc, Kế toán trưởng. Luật định sẵn ba điểm:
- Công ty có thể có nhiều người đại diện theo pháp luật; Điều lệ không chia quyền thì mỗi người đều đủ thẩm quyền trước bên thứ ba, và luôn phải có ít nhất một người cư trú tại Việt Nam (khoản 2, 3 Điều 12). Xem người đại diện theo pháp luật là gì.
- Ở công ty cổ phần, Hội đồng quản trị quyết theo đa số thành viên dự họp, phiếu ngang thì theo Chủ tịch; Điều lệ chỉ được đặt tỷ lệ cao hơn (khoản 12 Điều 157).
- Reserved matters chỉ có tác dụng với công ty khi thành tỷ lệ biểu quyết trong Điều lệ. Viết cụ thể: ngân sách năm, vay trên một mức, bổ nhiệm Tổng giám đốc, giao dịch với bên liên quan, đổi ngành, đầu tư vào công ty khác, tăng vốn.
Quyền luật trao thẳng cho thành viên, Điều lệ chỉ được mở rộng: yêu cầu công ty mua lại vốn khi đã bỏ phiếu chống nghị quyết sửa Điều lệ về quyền của thành viên hoặc tổ chức lại công ty (khoản 1 Điều 51); quyền ưu tiên mua khi thành viên khác bán (khoản 1 Điều 52 không có cụm "trừ trường hợp Điều lệ có quy định khác", nên theo cách đọc của chúng tôi không bỏ được bằng thỏa thuận); quyền của thành viên từ 10% vốn được yêu cầu họp, xem sổ sách, yêu cầu Tòa án hủy nghị quyết trong 90 ngày (khoản 2 Điều 49); quyền khởi kiện người quản lý (điểm g khoản 1 Điều 49).
Giao dịch giữa công ty liên doanh với chính các bên#
Ở công ty TNHH, hợp đồng với thành viên hoặc người có liên quan của thành viên phải được Hội đồng thành viên chấp thuận và thành viên có liên quan không được biểu quyết (khoản 1, 2 Điều 67); ký sai quy trình thì có thể bị Tòa án tuyên vô hiệu (khoản 3 Điều 67). Liên doanh mua máy móc, dịch vụ của công ty mẹ bên này thì bên kia một mình quyết, kể cả khi chỉ nắm 30%. Hợp đồng liên doanh nên chốt trước các hợp đồng nền (cung cấp, bao tiêu, license) cùng cam kết bỏ phiếu chấp thuận. Xem giao dịch với người có liên quan và giao dịch liên kết.
Bên nước ngoài thường cấp license công nghệ, thương hiệu thay vì góp vốn bằng chúng, để giữ quyền sở hữu và thu phí bản quyền; cách này có thủ tục và thuế riêng: hợp đồng chuyển giao công nghệ, thuế nhà thầu nước ngoài. Cam kết không cạnh tranh giữa hai bên cần giới hạn ngành, địa bàn, thời gian; xem thỏa thuận không cạnh tranh.
Lợi nhuận và chuyển ra nước ngoài#
Công ty chỉ chia lợi nhuận sau khi hoàn thành nghĩa vụ thuế, tài chính và vẫn trả đủ nợ đến hạn (Điều 69). Ở công ty TNHH, lợi nhuận chia theo phần vốn góp (điểm c khoản 1 Điều 49); theo cách đọc của chúng tôi, Điều lệ không chia lệch tỷ lệ được. Bên muốn cổ tức ưu tiên cần công ty cổ phần với cổ phần ưu đãi cổ tức. Nhà đầu tư nước ngoài được chuyển lợi nhuận, vốn ra nước ngoài sau khi hoàn thành nghĩa vụ tài chính (Điều 11 Luật Đầu tư); xem chuyển lợi nhuận ra nước ngoài.
Chuyển nhượng, bế tắc và quyền chọn#
Các điều khoản lock-up, tag-along, drag-along, put/call và mua bán khi bế tắc trong hợp đồng liên doanh đã được phân tích chung ở cẩm nang thỏa thuận cổ đông. Điểm riêng của liên doanh có bên nước ngoài:
- Bên mua nước ngoài phải đăng ký góp vốn trước khi giao dịch đưa sở hữu nước ngoài vượt 50%, tăng thêm khi đã trên 50%, hoặc tăng tỷ lệ trong ngành tiếp cận thị trường có điều kiện (khoản 3 Điều 21 Luật Đầu tư). Quyền chọn mua từ 49% lên 51% vì thế không thực hiện ngay được: đặt thủ tục này làm điều kiện và để thời hạn quyền chọn đủ dài. Không thể chọn mua vượt trần ngành.
- Đổi chủ ở tầng công ty mẹ nước ngoài không phải chuyển nhượng vốn trong liên doanh; đối tác Việt Nam cần điều khoản thay đổi quyền kiểm soát trong hợp đồng liên doanh.
- Luật không có căn cứ giải thể vì bế tắc (khoản 1 Điều 207 Luật Doanh nghiệp). Điều lệ có thể ghi thời hạn hoạt động; hết hạn mà không gia hạn là căn cứ giải thể (điểm a khoản 1 Điều 207), nhưng chỉ giải thể được khi không còn tranh chấp tại Tòa án hoặc Trọng tài (khoản 2 Điều 207).
Luật áp dụng và nơi giải quyết tranh chấp#
Hợp đồng liên doanh có bên nước ngoài là quan hệ có yếu tố nước ngoài (điểm a khoản 2 Điều 663 Bộ luật Dân sự). Các bên được chọn luật áp dụng (khoản 1 Điều 683), và hợp đồng có nhà đầu tư nước ngoài được áp dụng pháp luật nước ngoài hoặc tập quán đầu tư quốc tế nếu không trái pháp luật Việt Nam (khoản 6 Điều 4 Luật Đầu tư). Ba giới hạn:
- Tổ chức công ty, quan hệ giữa công ty với thành viên theo luật nước nơi công ty có quốc tịch, tức luật Việt Nam (khoản 2 Điều 676 Bộ luật Dân sự). Chọn luật Anh chỉ chi phối nghĩa vụ giữa các bên ký; Điều lệ, biểu quyết, sổ thành viên theo Luật Doanh nghiệp.
- Chuyển quyền sử dụng đất theo luật nơi có đất (khoản 4 Điều 683).
- Luật nước ngoài không được áp dụng nếu hậu quả trái nguyên tắc cơ bản của pháp luật Việt Nam (điểm a khoản 1 Điều 670).
Tranh chấp giữa các nhà đầu tư có ít nhất một bên nước ngoài được đưa ra Tòa án Việt Nam, Trọng tài Việt Nam, trọng tài nước ngoài, quốc tế hoặc do các bên lập (khoản 3 Điều 13 Luật Đầu tư). Trọng tài cần thỏa thuận trọng tài và tranh chấp thuộc Điều 2 Luật Trọng tài thương mại; tranh chấp có yếu tố nước ngoài hoặc có bên là doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài dùng ngôn ngữ do các bên thỏa thuận (khoản 2 Điều 10), và với tranh chấp có yếu tố nước ngoài, Hội đồng trọng tài áp dụng luật các bên chọn (khoản 2 Điều 14). Phán quyết trọng tài nước ngoài phải được Tòa án Việt Nam công nhận mới thi hành tại Việt Nam (Điều 424 Bộ luật Tố tụng dân sự), đơn gửi trong 03 năm kể từ ngày phán quyết có hiệu lực (khoản 1 Điều 451).
Điều khoản trọng tài trong hợp đồng liên doanh không tự áp dụng cho tranh chấp nội bộ công ty; Điều lệ phải có nguyên tắc giải quyết tranh chấp nội bộ (điểm h khoản 2 Điều 24), nên đặt điều khoản trọng tài tương ứng vào đó. Lưu ý: yêu cầu hủy nghị quyết Đại hội đồng cổ đông gửi Tòa án hoặc Trọng tài (Điều 151), còn với nghị quyết Hội đồng thành viên công ty TNHH, điểm d khoản 2 Điều 49 chỉ nói "yêu cầu Tòa án", và đây là yêu cầu thuộc thẩm quyền Tòa án (khoản 1 Điều 31 Bộ luật Tố tụng dân sự). Điều khoản trọng tài trong Điều lệ không thay được quyền này. Xem trọng tài thương mại là gì.
Rút khỏi liên doanh#
- Bán vốn cho bên kia hoặc người thứ ba, qua quyền ưu tiên mua ở công ty TNHH; đăng ký góp vốn nếu người mua là nhà đầu tư nước ngoài thuộc khoản 3 Điều 21. Thuế: thuế chuyển nhượng vốn góp, thuế TNDN khi chuyển nhượng vốn.
- Yêu cầu công ty mua lại theo Điều 51 hoặc Điều lệ; công ty chỉ trả nếu sau đó vẫn trả đủ nợ, không trả được thì thành viên được tự do bán cho người khác (khoản 3, 4 Điều 51).
- Giảm vốn để hoàn vốn chỉ được theo tỷ lệ cho mọi thành viên, khi đã hoạt động liên tục từ 02 năm (điểm a khoản 3 Điều 68), nên không dùng được để một bên rút riêng; xem thủ tục giảm vốn điều lệ.
- Giải thể theo nghị quyết hoặc khi hết thời hạn hoạt động (khoản 1 Điều 207), chỉ khi đã trả hết nợ và không có tranh chấp đang giải quyết tại Tòa án hoặc Trọng tài (khoản 2 Điều 207). Bên góp đất không tự động lấy lại đất.
Công ty liên doanh có phải thông báo tập trung kinh tế không?#
Có thể. Hai hoặc nhiều doanh nghiệp cùng góp một phần tài sản, quyền, nghĩa vụ để hình thành doanh nghiệp mới là liên doanh, một hình thức tập trung kinh tế (khoản 5 Điều 29 Luật Cạnh tranh 2018). Liên doanh tạo ra bằng cách mua vào công ty có sẵn có thể là "mua lại" nếu bên mua đủ quyền kiểm soát, chi phối, kể cả khi nắm dưới 50% nhưng có quyền quyết định bổ nhiệm đa số người quản lý, sửa Điều lệ hoặc các vấn đề quan trọng (khoản 4 Điều 29; khoản 1 Điều 2 Nghị định 35/2020/NĐ-CP). Danh sách reserved matters rộng trong hợp đồng liên doanh là yếu tố cần xét.
Phải nộp hồ sơ cho Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia trước khi thực hiện nếu đạt một trong bốn ngưỡng (khoản 1 Điều 33). Từ 01/07/2026 đến hết 28/02/2027, Nghị quyết 66.18/2026/NQ-CP tạm nâng: tổng tài sản hoặc doanh thu, doanh số mua vào trên thị trường Việt Nam của doanh nghiệp hoặc nhóm liên kết từ 6.000 tỷ đồng, giá trị giao dịch từ 2.000 tỷ đồng; thị phần kết hợp vẫn 20% (mức gốc tại khoản 1 Điều 13 Nghị định 35/2020 là 3.000, 3.000, 1.000 tỷ đồng). Số liệu tính theo cả nhóm, nên liên doanh nhỏ của một tập đoàn lớn vẫn có thể đạt ngưỡng. Nghị định 35/2020 không có cách tính riêng giá trị giao dịch của liên doanh; theo cách đọc của chúng tôi, nên lấy tổng giá trị các bên cam kết góp và hỏi Ủy ban nếu sát ngưỡng. Quy trình, mức phạt: tập trung kinh tế là gì.
Mẫu hợp đồng liên doanh: khung điều khoản nên có#
LexData không đưa mẫu hợp đồng liên doanh điền sẵn, vì phần quyết định nằm ở Điều lệ đi kèm và tỷ lệ cụ thể của từng bên. Đây là khung điều khoản, kèm cột cho biết nội dung nào phải phản ánh vào Điều lệ:
| # | Nhóm điều khoản | Nội dung chính | Đưa vào Điều lệ |
|---|---|---|---|
| 1 | Các bên, mục đích | Pháp nhân ký, ngành, địa điểm, loại hình công ty | Ngành, tên, trụ sở |
| 2 | Điều kiện tiên quyết | IRC, đăng ký doanh nghiệp, tiếp cận thị trường, tập trung kinh tế, đất, giấy phép, ngày hết hạn | Không |
| 3 | Vốn và góp vốn | Vốn điều lệ, vốn đầu tư, tài sản góp, định giá, lịch 90 ngày | Vốn điều lệ, phần vốn mỗi bên |
| 4 | Vốn bổ sung | Tăng vốn, vay thành viên, bảo lãnh, xử lý bên không góp | Một phần |
| 5 | Quản trị | Ghế, Chủ tịch, Tổng giám đốc, người đại diện, điều kiện họp, tỷ lệ, reserved matters | Có |
| 6 | Bế tắc | Thang xử lý, cơ chế mua bán giữa các bên | Không; Điều lệ chỉ ghi thêm nghị quyết mà bên bỏ phiếu chống được yêu cầu mua lại (điểm k khoản 2 Điều 24) |
| 7 | Hợp đồng nền | Cung cấp, bao tiêu, license, phí quản lý | Thể thức chấp thuận giao dịch với bên liên quan |
| 8 | Lợi nhuận | Chính sách cổ tức | Nguyên tắc chia lợi nhuận |
| 9 | Chuyển nhượng | Lock-up, ROFR, tag, drag, put/call, thay đổi quyền kiểm soát | Hạn chế chuyển nhượng |
| 10 | Không cạnh tranh, bảo mật | Phạm vi, thời hạn | Không |
| 11 | Vi phạm | Phạt, bồi thường, quyền mua phần vốn của bên vi phạm | Không |
| 12 | Chấm dứt, giải thể | Sự kiện chấm dứt, thời hạn hoạt động, thanh lý | Thời hạn, trường hợp giải thể |
| 13 | Luật áp dụng, tranh chấp | Luật hợp đồng, trọng tài, ngôn ngữ | Giải quyết tranh chấp nội bộ |
| 14 | Thứ tự ưu tiên | Hợp đồng ưu tiên giữa các bên; nghĩa vụ sửa Điều lệ cho khớp | Không |
Hai lỗi hay gặp ở mẫu hợp đồng liên doanh trên mạng: phạt cố định lớn mà quên trần 8% có thể áp dụng khi các bên đều là thương nhân (xem mức phạt vi phạm hợp đồng); và reserved matters chỉ có trong hợp đồng, Điều lệ vẫn để tỷ lệ mặc định. Nên soạn hợp đồng liên doanh và Điều lệ cùng lúc, bởi một công ty liên doanh vận hành thế nào gần như hoàn toàn do Điều lệ quyết định.
Dịch vụ liên quan: thành lập công ty có vốn đầu tư nước ngoài, soạn thảo, rà soát hợp đồng thương mại (hợp đồng liên doanh và Điều lệ song ngữ), thẩm định pháp lý doanh nghiệp khi mua vào công ty Việt Nam.
